Geplaatst op Geef een reactie

KSGV-studiebijeenkomsten in 2022

Ook dit jaar organiseert het KSGV weer studiebijeenkomsten. De eerste bijeenkomst vindt plaats op vrijdagmiddag 28 oktober 2022 in de Geertekerk te Utrecht en heeft als thema: ‘Een ziekmakende maatschappij… hoe hierin veerkracht ontwikkelen?’ Een tweede zal wederom in samenwerking met Universitair Centrum Sint-Ignatius Antwerpen gaan plaatsvinden en de geplande datum daarvoor is dinsdag 6 december 2022. Momenteel wordt samen met onze Vlaamse KSGV-netwerkgroep deze bijeenkomst nader uitgewerkt. Meer informatie is te vinden op: www.ksgv.nl/studiebijeenkomsten/

Geplaatst op Geef een reactie

Benoeming bijzonder hoogleraar

De heer dr. H. (Herman) Westerink is per 1 juni 2022 benoemd tot bijzonder hoogleraar vanwege het Kenniscentrum voor Levensbeschouwing en Geestelijke Volksgezondheid (KSGV). De leerstoel is gevestigd aan de Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen van de Radboud Universiteit Nijmegen en de leeropdracht luidt: ‘Levensbeschouwing en Geestelijke Volksgezondheid, met bijzondere aandacht voor de godsdienstwijsgerige en psychoanalytische aspecten’. De leeropdracht betreft de doordenking van de cultuurhistorische plaats van de psychoanalyse en haar betekenis voor de theorievorming over religie in relatie tot wijsgerig antropologische en godsdienstwijsgerige vraagstukken. Meer concreet krijgt dit een toespitsing in de vraag naar de wijze waarop de psychoanalyse inzicht kan geven in en vruchtbaar gemaakt kan worden voor het verstaan van de relatie tussen levensbeschouwing en geestelijke gezondheid in de huidige tijd.

Herman Westerink (1968) is sinds 2013 als universitair hoofddocent werkzaam bij de Radboud Universiteit en is daarnaast sinds 2021 wetenschappelijk directeur van het Titus Brandsma Instituut. Van 2016 tot 2021 was hij vanwege het KSGV als bijzonder gasthoogleraar verbonden aan de KU Leuven. Hij studeerde theologie en promoveerde aan de Universiteit van Groningen; hij deed zijn habilitatie aan de Universiteit van Wenen met een onderzoek naar Freuds theorieën over het schuldgevoel. Hij heeft tal van boeken en artikelen gepubliceerd op het gebied van psychoanalyse en godsdienstfilosofie, waaronder meest recent De lichamen en hun lusten. In het spoor van Foucaults Geschiedenis van de seksualiteit (2019) en Verleiding, drift en herhaling: Freuds metafysica van het trauma (met Ph. Van Haute, 2022).

Geplaatst op Geef een reactie

Prof. dr. Arjan Braam nieuwe KSGV-voorzitter

Per 19 november 2021 is prof. dr. Arjan Braam, psychiater en als bijzonder hoogleraar vanwege het KSGV verbonden aan de Universiteit voor Humanistiek te Utrecht, aangetreden als nieuwe voorzitter van het KSGV. Prof. Braam volgt daarmee prof. dr. Herman Westerink op, die per 1 mei 2021 voor vier jaar is benoemd tot wetenschappelijk directeur van het Titus Brandsma Instituut in Nijmegen. Prof. Westerink blijft als algemeen bestuurslid wel verbonden aan het KSGV. Over de huidige KSGV-bestuurssamenstelling valt meer te lezen op bijgaande link: https://www.ksgv.nl/het-ksgv/wie-is-wie/#wie-is-wie-bestuur

Geplaatst op Geef een reactie

Verschijning nieuwe KSGV-publicatie

In de afgelopen periode is er volop gewerkt aan onze nieuwe uitgave Woede, geweld en levensbeschouwing. De bundel vormt de neerslag van de Nederlandse en Vlaamse studiemiddagen rond dit thema, welke vanwege de corona-uitbraak digitaal plaatsvonden. De auteurs in de bundel schenken onder andere aandacht aan het zeer actuele probleem van agressie in de samenleving. Ze gaan daarnaast ook in op de vraag of en hoe woede en geweld in de geestelijke verzorging, psychotherapie en mediation-praktijk op constructieve wijze worden gethematiseerd en in verbinding kunnen worden gebracht met existentiële zingeving.

Bestelinformatie over onze nieuwe uitgave is te vinden onder deze link:

https://www.ksgv.nl/publicaties/2-96-woede-geweld-en-levensbeschouwing/

Geplaatst op Geef een reactie

Piet Verhagen benoemd tot KSGV-hoogleraar faculteit theologie en religiewetenschappen KU Leuven

Met ingang van 1 september 2021 is de heer dr. P.J. (Piet) Verhagen benoemd tot bijzonder hoogleraar vanwege het Kenniscentrum voor Levensbeschouwing en Geestelijke Volksgezondheid (KSGV). De leerstoel is gevestigd aan de faculteit theologie en religiewetenschappen van de KU Leuven in België en de leeropdracht luidt: ‘Levensbeschouwing en geestelijke volksgezondheid, met bijzondere aandacht voor psychiatrie en spiritualiteit’. Het doel van deze leerstoel is om wetenschappelijke kennis en klinische kunde op het gebied van levensbeschouwing, spiritualiteit en psychiatrie verder te ontwikkelen en uit te dragen. Initiatiefnemer voor de leerstoel is het KSGV, dat daartoe een samenwerking aanging met GGz Centraal te Amersfoort.

Controverse

Levensbeschouwing, religie en spiritualiteit zijn om uiteenlopende redenen controversieel in psychiatrie en psychotherapie. En toch lijkt er wel een verschuiving gaande, mede onder invloed van zorgvragers en hun naasten. In herstelgerichte zorg en volgens positieve gezondheid zouden ggz professionals niet om levensbeschouwingen heen moeten willen gaan. Dat maakt dat het denken over psychiatrie en levensbeschouwing weer actueel is. Daarbij gaat het niet alleen om gewenste of ongewenst effecten, maar ook om waardevolle uitkomsten van behandeling/begeleiding en de toepassing van onderzoeksresultaten in de klinische praktijk. Behandelaars in de ggz leggen hun patiënten levensbeschouwelijk niets op, maar zoeken samen met hun patiënten naar de (ontbrekende of verloren) betekenis en zin ervan. Daarmee komt een levensdomein dat voor veel patiënten relevant is mogelijk weer in beeld. Dit alles is niet slechts de opinie van deze of gene, maar gefundeerd op een inmiddels enorme hoeveelheid gedegen en goed onderbouwd onderzoek uit binnen- en buitenland.

Piet Verhagen (1957) is als psychiater, groepspsychotherapeut en teamleider werkzaam bij GGz Centraal in Harderwijk. Naast zijn klinische werk is hij vanaf het begin van zijn loopbaan betrokken bij het thema religie en psychiatrie in binnen- en buitenland. Zo is hij medeoprichter, oud-voorzitter en tegenwoordig erelid van de ‘World Psychiatric Association’ (WPA) ‘Section on Religion, Spirituality and Psychiatry’ (opgericht in 2003). Hij is tevens theoloog en actief in de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). In  die hoedanigheid leidt hij niet alleen kerkdiensten, maar neemt hij ook deel aan diverse commissies binnen de PKN.

Geplaatst op Geef een reactie

Oratie godsdienstsocioloog Kees de Groot – Hoe de ziel verdwijnt uit de geestelijke zorg

Op vrijdagmiddag 8 januari 2021 heeft KSGV-hoogleraar Kees de Groot zijn ambt aanvaard met het houden van een openbare rede. Vanwege de maatregelen rondom het Coronavirus kon de rede alleen online gevolgd worden via een livestream. De uitzending is terug te zien via de volgende link:

https://tiu.nu/vragenbijhetleven

De uitgesproken rede is terug te lezen op:

Inaugurele rede

In zijn rede pleit Kees de Groot voor onderzoek naar de rol van levensbeschouwing in de geestelijke zorg nu de kerken hierin een kleinere rol zijn gaan spelen. Hij schetst een beeld van hoe geestelijke verzorging, door het huidige samenspel van markt en staat, loszingt van de verscheidenheid aan levensbeschouwingen en in dienst komt te staan van ‘positieve gezondheid’. Met de rede aanvaardt De Groot de bijzondere leerstoel Levensbeschouwing en geestelijke volksgezondheid met bijzondere aandacht voor de maatschappelijk aspecten. Deze is ingesteld bij de Tilburg School of Catholic Theology vanwege het Kenniscentrum voor levensbeschouwing en geestelijke volksgezondheid (KSGV).

Het veel gehanteerde schema dat de wetenschap de religie heeft verdreven, is zelden correct, stelt De Groot. Ook wanneer het gaat om hulp bij geestelijke nood is het niet zo dat de psycholoog de priester heeft verdreven. Wel toont zich een patroon af waarin verstatelijking van de zielzorg leidt tot een versmalling van het perspectief. De Groot onderzocht hoe in de jaren vijftig de kerken zelf centra opzetten voor mensen met levensvragen en daarvoor subsidie zochten. Vervolgens werden deze centra één van de bouwstenen voor de huidige GGZ. Intussen was het karakter van de zorg wel veranderd van levensbeschouwelijk georiënteerde zorg naar psychologische hulpverlening. Daarna kreeg een medisch perspectief de overhand.

Een dergelijk proces lijkt zich nu af te spelen in de geestelijke verzorging. Begonnen als pastoraat voor zieken en ouderen ontwikkelde zich dit tot gesubsidieerde zorg bij zingevingsproblemen. Sinds kort kan deze ook aan huis geleverd kan worden door ZZP’ers, verbonden aan Centra voor Levensvragen. Intussen, zo constateert De Groot, wordt er van overheidswege wel verwacht dat de zorg een effectieve bijdrage levert aan eigen regie en veerkracht.

Zo is, zowel in vergelijking met veel andere hedendaagse samenlevingen, als in historisch perspectief, de omgang met geestelijke nood in Nederland op betrekkelijk grote afstand van de ‘geleefde religie en levensbeschouwing’ komen te staan. De GGZ, nota bene in de jaren zestig voor een belangrijk deel voortgekomen uit pastorale initiatieven, leunt op een medisch model. En ook geestelijke verzorging, nog maar nauwelijks geëmancipeerd uit de religieuze zielzorg en het humanistisch raadswerk, komt in het teken te staan van de verbetering van het individuele functioneren. In zijn rede stelt De Groot de vraag wat professionalisering, eerst van de GGZ, en vervolgens van de geestelijk verzorging, doet met de ziel van een vak. De Groot zal onderzoek gaan verrichten naar de rol van religie en levensbeschouwing in het aanbod van geestelijke verzorging, en, breder, naar levensbeschouwing als maatschappelijke factor.

Kees de Groot (1966) is socioloog en theoloog en een bekend auteur in de internationale godsdienstsociologie. Ook schreef hij uiteenlopende bijdragen voor een breder publiek over economie, theater, strips en religie. Hij promoveerde aan de Universiteit Leiden op een proefschrift over de relatie tussen religie en geestelijke gezondheidszorg. Sinds 2002 is hij verbonden aan de Tilburg School of Catholic Theology, waar hij verantwoordelijk was voor de Master Christianity & Society. In 2018 verscheen bij Routledge zijn monografie The Liquidation of the Church. Op 1 september 2019 werd hij benoemd tot bijzonder hoogleraar vanwege het Kenniscentrum voor levensbeschouwing en geestelijke volksgezondheid (KSGV). Op 1 januari 2021 werd hij voor een half jaar aangesteld als gastonderzoeker aan de Universitetet i Agder (Noorwegen).

Geplaatst op Geef een reactie

Verschijning nieuwe KSGV-publicatie

Gedurende deze onzekere periode rond het Coronavirus is volop gewerkt aan onze nieuwe uitgave: Magical Mystery Tour. Rondom levensbeschouwing en geestelijke volksgezondheid. De bundel vormt de neerslag van het gelijknamige symposium georganiseerd op 27 september 2019 voorafgaand aan de afscheidscolleges van Rien van Uden en Jos Pieper, beiden bijzonder hoogleraren vanwege het KSGV aan Tilburg University. De sprekers op het symposium waren de andere bijzonder hoogleraren van het KSGV. In onze nieuwe bundel zijn de vier lezingen van het symposium bijeen gebracht met verkorte versies van de beide afscheidscolleges. De bijdragen geven tezamen een mooi pallet van de verschillende expertises en perspectieven op het terrein van levensbeschouwing en geestelijke gezondheid, een kleine Magical Mystery Tour als het ware. 

Bestelinformatie over onze nieuwe uitgave is te vinden onder deze link: https://www.ksgv.nl/publicaties/2-95-magical-mystery-tour-rondom-levensbeschouwing-en-geestelijke-volksgezondheid/

Geplaatst op Geef een reactie

KSGV-studiebijeenkomsten in 2020

Verheugd kunnen we meedelen dat op vrijdag 13 november 2020 het KSGV wederom een studiebijeenkomst kan organiseren. Het thema van deze bijeenkomst betreft ‘Woede, geweld en levensbeschouwing’ en onder dit thema zal onze samenwerkingspartner Ucsia Antwerpen op 18 december 2020 eveneens een bijeenkomst organiseren. Over de bijeenkomsten valt meer te lezen op: www.ksgv.nl/studiebijeenkomsten/

Geplaatst op Geef een reactie

Verschijning nieuwe KSGV-publicatie

Nog ruim voor de feestdagen is onze nieuwe uitgave verschenen: Positieve psychologie en zingeving. Daarin wordt aandacht geschonken aan de integratie van het thema zingeving in de positieve psychologie en aan toepassingen van deze integratie in het veld van de geestelijke gezondheidszorg en de geestelijke verzorging. De positieve psychologie vormde dan misschien geen trendbreuk binnen de klinische psychologie, wel heeft deze aan de therapeutische praktijk duidelijk impulsen gegeven. Een aanhoudend punt van kritiek was echter de te geringe aandacht voor de tragiek en de kwetsbaarheid van het leven. Met de integratie van inzichten over zingeving binnen de positieve psychologie is daarop een antwoord gegeven. In de praktijk heeft dit geleid tot zekere overeenkomsten in handelen van psychologen en geestelijk verzorgers. Opvallend daarbij is het gebruik van de verbeelding en het vertellen van levensverhalen binnen beide disciplines. In deze nieuwe publicatie treft u van dergelijke interventies interessante voorbeelden aan uit de praktijk. Bestelinformatie over onze nieuwe uitgave is te vinden op:

Geplaatst op Geef een reactie

Symposium ‘Between heaven and hell’ (Groningen, 30 januari 2020)

Op donderdagmiddag 30 januari 2020 vindt er in Groningen in de Doopsgezinde kerk een symposium plaats getiteld ‘Between heaven and hell. Religious and spiritual experiences in the context of mental health care’ (van 12.30 – 17.00 uur). Het symposium volgt aansluitend op de promotieceremonie van Eva Ouwehand (van 11.00 – 12.30 uur), welke plaatsvindt in de nabijgelegen Rijksuniversiteit Groningen. In de begeleidingscommissie rondom het promotieonderzoek zijn onder meer onze KSGV-hoogleraren Prof. dr. Hetty Zock en Prof. dr. Arjan Braam betrokken. Meer over de inhoud van deze bijeenkomsten valt te lezen op bijgaande folder (klik op de afbeelding). Tevens is er een begeleidende film gemaakt, welke via bijgaande link is te bekijken:

https://www.youtube.com/watch?v=Z09_rcTsPBk