Geplaatst op Geef een reactie

Symposium over religie in eigentijdse kunst

Op woensdagmiddag 19 april 2023 vindt in het auditorium van het Catharijneconvent te Utrecht een symposium plaatst over religie in eigentijdse kunst. Terwijl de kerken steeds leger worden, trekken musea wel de aandacht; sinds de verlichting heeft kunst in westerse landen zich onttrokken aan de zeggenschap van het Christendom, onder invloed van de secularisatie brokkelde de invloed van de gevestigde religie in de bredere samenleving ook meer en meer af. De sprekers, waaronder ook onze KSGV-hoogleraar Kees de Groot, waren betrokken bij een onderzoeksproject naar religieuze aspecten van eigentijdse Nederlandse kunstuitingen, uitgevoerd door wetenschappers van Tilburg University. Accreditatie voor het symposium is door SKGV toegekend (voor 1 punt, in de categorie Vakbekwaamheid). Meer informatie omtrent het symposium en de wijze van aanmelden is terug te vinden op: https://www.tilburguniversity.edu/nl/onderzoek/instituten-en-researchgroepen/luce/programma/religie-eigentijdse-nederlandse-kunst

Geplaatst op Geef een reactie

Dr. P. Raghurami Reddy – Oration Award 2022-2023 voor KSGV-hoogleraar Piet Verhagen

Op zondag 8 januari 2023 heeft KSGV-hoogleraar Piet Verhagen een prijs in ontvangst mogen nemen in India; de uitreiking vond plaats in Hyderabad namens de Karimnagar Psychiatric Society (welke lid is van de India Psychiatric Society). Prof. Verhagen ontving er de Dr. P. Raghurami Reddy – Oration Award 2022-2023 (gold medal) vanwege zijn bijzondere verdiensten voor spiritualiteit en psychiatrie. Aansluitend aan de plechtigheden heeft hij nog een lezing mogen verzorgen met als titel: ‘Spirituality and Mental Health: What do we learn from Indian perspective? Disenchantment – New Enchantment’ (Spiritualiteit en geestelijke gezondheid: wat leren we van het Indiase perspectief? Onttovering en nieuwe betovering). In bijgaande opname vindt na ruim een uur de plechtigheden plaats en aansluitend volgt nog de lezing: https://youtu.be/wVUqn7BFwm0

Geplaatst op Geef een reactie

Publiekslezing

Op dinsdag 6 december vond in de avond een publiekslezing plaats bij Universitair Centrum Sint-Ignatius Antwerpen. De lezing werd verzorgd door onze KSGV-hoogleraar Hetty Zock, getiteld ‘Harry Potter en de zin van het leven’. ‘Goede romans helpen niet zozeer om aan het leven te ontsnappen, maar om te leren leven’, zo luidt een bekend gezegde; hoe komt het nu dat de boeken van Harry Potter zo aanspreken? Deze zijn niet alleen spannend en humoristisch, maar stellen op een hedendaagse wijze ook algemeen menselijke en existentiële thema’s aan de orde. Auteur J.K. Rowling doet daarbij aan levensbeschouwelijke ‘bricolage’: ze put op creatieve en bricolerende wijze uit sprookjes, mythen, de christelijke traditie en de hedendaagse cultuur. Voorafgaand aan de lezing verscheen bijgaand interview nog met Hetty Zock bij Kerknet.be: https://www.kerknet.be/kerknet-redactie/artikel/de-regel-van-harry-potter-9-wijze-lessen-voor-het-leven. De beoogde (tweede) studiebijeenkomst bij Universitair Centrum Sint-Ignatius Antwerpen kwam echter te vervallen. Deze bijeenkomst had als thema ‘De veerkracht van zorgprofessionals tijdens een crisis’ en beoogde lezingen worden meegenomen voor een komende KSGV-uitgave (tezamen met uitgesproken lezingen van onze bijeenkomst in Utrecht van 28 oktober jl.).   

Geplaatst op Geef een reactie

Benoeming bijzonder hoogleraar

De heer dr. H. (Herman) Westerink is per 1 juni 2022 benoemd tot bijzonder hoogleraar vanwege het Kenniscentrum voor Levensbeschouwing en Geestelijke Volksgezondheid (KSGV). De leerstoel is gevestigd aan de Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen van de Radboud Universiteit Nijmegen en de leeropdracht luidt: ‘Levensbeschouwing en Geestelijke Volksgezondheid, met bijzondere aandacht voor de godsdienstwijsgerige en psychoanalytische aspecten’. De leeropdracht betreft de doordenking van de cultuurhistorische plaats van de psychoanalyse en haar betekenis voor de theorievorming over religie in relatie tot wijsgerig antropologische en godsdienstwijsgerige vraagstukken. Meer concreet krijgt dit een toespitsing in de vraag naar de wijze waarop de psychoanalyse inzicht kan geven in en vruchtbaar gemaakt kan worden voor het verstaan van de relatie tussen levensbeschouwing en geestelijke gezondheid in de huidige tijd.

Herman Westerink (1968) is sinds 2013 als universitair hoofddocent werkzaam bij de Radboud Universiteit en is daarnaast sinds 2021 wetenschappelijk directeur van het Titus Brandsma Instituut. Van 2016 tot 2021 was hij vanwege het KSGV als bijzonder gasthoogleraar verbonden aan de KU Leuven. Hij studeerde theologie en promoveerde aan de Universiteit van Groningen; hij deed zijn habilitatie aan de Universiteit van Wenen met een onderzoek naar Freuds theorieën over het schuldgevoel. Hij heeft tal van boeken en artikelen gepubliceerd op het gebied van psychoanalyse en godsdienstfilosofie, waaronder meest recent De lichamen en hun lusten. In het spoor van Foucaults Geschiedenis van de seksualiteit (2019) en Verleiding, drift en herhaling: Freuds metafysica van het trauma (met Ph. Van Haute, 2022).

Geplaatst op Geef een reactie

Prof. dr. Arjan Braam nieuwe KSGV-voorzitter

Per 19 november 2021 is prof. dr. Arjan Braam, psychiater en als bijzonder hoogleraar vanwege het KSGV verbonden aan de Universiteit voor Humanistiek te Utrecht, aangetreden als nieuwe voorzitter van het KSGV. Prof. Braam volgt daarmee prof. dr. Herman Westerink op, die per 1 mei 2021 voor vier jaar is benoemd tot wetenschappelijk directeur van het Titus Brandsma Instituut in Nijmegen. Prof. Westerink blijft als algemeen bestuurslid wel verbonden aan het KSGV. Over de huidige KSGV-bestuurssamenstelling valt meer te lezen op bijgaande link: https://www.ksgv.nl/het-ksgv/wie-is-wie/#wie-is-wie-bestuur

Geplaatst op Geef een reactie

Verschijning nieuwe KSGV-publicatie

In de afgelopen periode is er volop gewerkt aan onze nieuwe uitgave Woede, geweld en levensbeschouwing. De bundel vormt de neerslag van de Nederlandse en Vlaamse studiemiddagen rond dit thema, welke vanwege de corona-uitbraak digitaal plaatsvonden. De auteurs in de bundel schenken onder andere aandacht aan het zeer actuele probleem van agressie in de samenleving. Ze gaan daarnaast ook in op de vraag of en hoe woede en geweld in de geestelijke verzorging, psychotherapie en mediation-praktijk op constructieve wijze worden gethematiseerd en in verbinding kunnen worden gebracht met existentiële zingeving.

Bestelinformatie over onze nieuwe uitgave is te vinden onder deze link:

https://www.ksgv.nl/publicaties/2-96-woede-geweld-en-levensbeschouwing/

Geplaatst op Geef een reactie

Piet Verhagen benoemd tot KSGV-hoogleraar faculteit theologie en religiewetenschappen KU Leuven

Met ingang van 1 september 2021 is de heer dr. P.J. (Piet) Verhagen benoemd tot bijzonder hoogleraar vanwege het Kenniscentrum voor Levensbeschouwing en Geestelijke Volksgezondheid (KSGV). De leerstoel is gevestigd aan de faculteit theologie en religiewetenschappen van de KU Leuven in België en de leeropdracht luidt: ‘Levensbeschouwing en geestelijke volksgezondheid, met bijzondere aandacht voor psychiatrie en spiritualiteit’. Het doel van deze leerstoel is om wetenschappelijke kennis en klinische kunde op het gebied van levensbeschouwing, spiritualiteit en psychiatrie verder te ontwikkelen en uit te dragen. Initiatiefnemer voor de leerstoel is het KSGV, dat daartoe een samenwerking aanging met GGz Centraal te Amersfoort.

Controverse

Levensbeschouwing, religie en spiritualiteit zijn om uiteenlopende redenen controversieel in psychiatrie en psychotherapie. En toch lijkt er wel een verschuiving gaande, mede onder invloed van zorgvragers en hun naasten. In herstelgerichte zorg en volgens positieve gezondheid zouden ggz professionals niet om levensbeschouwingen heen moeten willen gaan. Dat maakt dat het denken over psychiatrie en levensbeschouwing weer actueel is. Daarbij gaat het niet alleen om gewenste of ongewenst effecten, maar ook om waardevolle uitkomsten van behandeling/begeleiding en de toepassing van onderzoeksresultaten in de klinische praktijk. Behandelaars in de ggz leggen hun patiënten levensbeschouwelijk niets op, maar zoeken samen met hun patiënten naar de (ontbrekende of verloren) betekenis en zin ervan. Daarmee komt een levensdomein dat voor veel patiënten relevant is mogelijk weer in beeld. Dit alles is niet slechts de opinie van deze of gene, maar gefundeerd op een inmiddels enorme hoeveelheid gedegen en goed onderbouwd onderzoek uit binnen- en buitenland.

Piet Verhagen (1957) is als psychiater, groepspsychotherapeut en teamleider werkzaam bij GGz Centraal in Harderwijk. Naast zijn klinische werk is hij vanaf het begin van zijn loopbaan betrokken bij het thema religie en psychiatrie in binnen- en buitenland. Zo is hij medeoprichter, oud-voorzitter en tegenwoordig erelid van de ‘World Psychiatric Association’ (WPA) ‘Section on Religion, Spirituality and Psychiatry’ (opgericht in 2003). Hij is tevens theoloog en actief in de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). In  die hoedanigheid leidt hij niet alleen kerkdiensten, maar neemt hij ook deel aan diverse commissies binnen de PKN.

Geplaatst op Geef een reactie

Oratie godsdienstsocioloog Kees de Groot – Hoe de ziel verdwijnt uit de geestelijke zorg

Op vrijdagmiddag 8 januari 2021 heeft KSGV-hoogleraar Kees de Groot zijn ambt aanvaard met het houden van een openbare rede. Vanwege de maatregelen rondom het Coronavirus kon de rede alleen online gevolgd worden via een livestream. De uitzending is terug te zien via de volgende link:

https://tiu.nu/vragenbijhetleven

De uitgesproken rede is terug te lezen op:

Inaugurele rede

In zijn rede pleit Kees de Groot voor onderzoek naar de rol van levensbeschouwing in de geestelijke zorg nu de kerken hierin een kleinere rol zijn gaan spelen. Hij schetst een beeld van hoe geestelijke verzorging, door het huidige samenspel van markt en staat, loszingt van de verscheidenheid aan levensbeschouwingen en in dienst komt te staan van ‘positieve gezondheid’. Met de rede aanvaardt De Groot de bijzondere leerstoel Levensbeschouwing en geestelijke volksgezondheid met bijzondere aandacht voor de maatschappelijk aspecten. Deze is ingesteld bij de Tilburg School of Catholic Theology vanwege het Kenniscentrum voor levensbeschouwing en geestelijke volksgezondheid (KSGV).

Het veel gehanteerde schema dat de wetenschap de religie heeft verdreven, is zelden correct, stelt De Groot. Ook wanneer het gaat om hulp bij geestelijke nood is het niet zo dat de psycholoog de priester heeft verdreven. Wel toont zich een patroon af waarin verstatelijking van de zielzorg leidt tot een versmalling van het perspectief. De Groot onderzocht hoe in de jaren vijftig de kerken zelf centra opzetten voor mensen met levensvragen en daarvoor subsidie zochten. Vervolgens werden deze centra één van de bouwstenen voor de huidige GGZ. Intussen was het karakter van de zorg wel veranderd van levensbeschouwelijk georiënteerde zorg naar psychologische hulpverlening. Daarna kreeg een medisch perspectief de overhand.

Een dergelijk proces lijkt zich nu af te spelen in de geestelijke verzorging. Begonnen als pastoraat voor zieken en ouderen ontwikkelde zich dit tot gesubsidieerde zorg bij zingevingsproblemen. Sinds kort kan deze ook aan huis geleverd kan worden door ZZP’ers, verbonden aan Centra voor Levensvragen. Intussen, zo constateert De Groot, wordt er van overheidswege wel verwacht dat de zorg een effectieve bijdrage levert aan eigen regie en veerkracht.

Zo is, zowel in vergelijking met veel andere hedendaagse samenlevingen, als in historisch perspectief, de omgang met geestelijke nood in Nederland op betrekkelijk grote afstand van de ‘geleefde religie en levensbeschouwing’ komen te staan. De GGZ, nota bene in de jaren zestig voor een belangrijk deel voortgekomen uit pastorale initiatieven, leunt op een medisch model. En ook geestelijke verzorging, nog maar nauwelijks geëmancipeerd uit de religieuze zielzorg en het humanistisch raadswerk, komt in het teken te staan van de verbetering van het individuele functioneren. In zijn rede stelt De Groot de vraag wat professionalisering, eerst van de GGZ, en vervolgens van de geestelijk verzorging, doet met de ziel van een vak. De Groot zal onderzoek gaan verrichten naar de rol van religie en levensbeschouwing in het aanbod van geestelijke verzorging, en, breder, naar levensbeschouwing als maatschappelijke factor.

Kees de Groot (1966) is socioloog en theoloog en een bekend auteur in de internationale godsdienstsociologie. Ook schreef hij uiteenlopende bijdragen voor een breder publiek over economie, theater, strips en religie. Hij promoveerde aan de Universiteit Leiden op een proefschrift over de relatie tussen religie en geestelijke gezondheidszorg. Sinds 2002 is hij verbonden aan de Tilburg School of Catholic Theology, waar hij verantwoordelijk was voor de Master Christianity & Society. In 2018 verscheen bij Routledge zijn monografie The Liquidation of the Church. Op 1 september 2019 werd hij benoemd tot bijzonder hoogleraar vanwege het Kenniscentrum voor levensbeschouwing en geestelijke volksgezondheid (KSGV). Op 1 januari 2021 werd hij voor een half jaar aangesteld als gastonderzoeker aan de Universitetet i Agder (Noorwegen).

Geplaatst op Geef een reactie

Verschijning nieuwe KSGV-publicatie

Gedurende deze onzekere periode rond het Coronavirus is volop gewerkt aan onze nieuwe uitgave: Magical Mystery Tour. Rondom levensbeschouwing en geestelijke volksgezondheid. De bundel vormt de neerslag van het gelijknamige symposium georganiseerd op 27 september 2019 voorafgaand aan de afscheidscolleges van Rien van Uden en Jos Pieper, beiden bijzonder hoogleraren vanwege het KSGV aan Tilburg University. De sprekers op het symposium waren de andere bijzonder hoogleraren van het KSGV. In onze nieuwe bundel zijn de vier lezingen van het symposium bijeen gebracht met verkorte versies van de beide afscheidscolleges. De bijdragen geven tezamen een mooi pallet van de verschillende expertises en perspectieven op het terrein van levensbeschouwing en geestelijke gezondheid, een kleine Magical Mystery Tour als het ware. 

Bestelinformatie over onze nieuwe uitgave is te vinden onder deze link: https://www.ksgv.nl/publicaties/2-95-magical-mystery-tour-rondom-levensbeschouwing-en-geestelijke-volksgezondheid/